film izlediyseniz aklınıza getirin. Misal bir ayna düşünün, önüne geçiyorsunuz ama içinde aksinizi göremiyorsunuz, yoksunuz. Belki de çok yalnızsınız, bir ıssız vadiden geçiyorsunuz. Avaz avaz bağırıp yankınızı duyuyor, rahatlıyorsunuz.
Ben bir çocuk olarak kendimi tanımaya başlarken, ülkedeki mezhepler ve etnik gruplar da kendini ve birbirlerini tanımaya başlamıştı. Doksanlı yıllardı. Henüz ben annemden, babamdan alevi olduğumuzu öğrenmemiştim ki annem ve babam da dahil etrafımdaki bir büyük kalabalık, özel kanallardaki alevilik üzerine yapılan haber dosyalarını, açık oturumlarda şayet konu başlığı alevilikse tartışmaları, pür dikkat izliyor, onlar da “öğrenme” eylemini gerçekleştiriyorlardı.
Aslında ne olduklarını biliyorlardı. Bu dikkat kesilme hali ne değil, nasıl oldukları üzerine olmalıydı. Köyden kente göç etmiş, tam göç ettikleri esnada bir fabrikanın civarında hayatta kalma telaşına girmiş ve aynı anda işçi olmuşlardı. Ki işçilik de işçilikti o zamanlar.
Sonra bir askeri darbe, akabinde Özallaşan – özelleşen Türkiye derken, kapılarını ardına kadar açan bu ülke, dış dünyanın rüzgarlarını hemen ciğerlerine kadar hisseder olmuştu. O esnada dünyada sosyalizm çökmüş, kemalizm de hani sanırım o an için çürümüş, bir kum torbasına dönmüştü. Dünyada bir kimlik, bir farklılık furyası baş göstermişti. Aslında göstermiş demeliyim. Ben sonra anlıyorum. O esnada sütünü içerken uzatmaları oynayarak biraz daha televizyon izlemeye çalışan bir çocuktum.
Gazetelerin, dergilerin ve TRT sonrası özel kanalların hücum ettiği meselelerdi ülkedeki farklı topluluk, insanlara dair dosyalar. Bu dosya başlıklarından en önemlisi de alevilik ve aleviler olabilir. Ki kendini toplumda fark ettirmeye hayli susamış bir grubun ekran başına kilitlenme, dolayısıyla reytinge etki etmesi de bir faktör olarak ele alınıyordur muhtemelen.
Bu sebeple hayal – meyal, ama dizlerimin üstünde, ama bir çekyatta uzanarak, ama bir büyüğün dizinin üstünde birçok alevilik tartışmasını, haber dosyasını izlemişimdir, hatırlıyorum. Kendini tanımak ve o esnada fark edildiğini hissetme bahsinde susamışlık had safhadaydı.Sırf bir haber dosyası değil. Bir bağlama üstadı, misal Arif Sağ televizyona çıkacaksa, o günler önceden bilinir, duyulur ve beklenirdi.
Bir yandan bir çocuk olarak dünyayı tanımaya başlıyorken, bir yandan da ailemi tanıyordum, her bir televizyon programıyla. Belki Arif Sağ’ın söylediği bir deyişle. Yatkınlık da vardı ki iyiden iyiye seviyordum içine doğup düştüğüm kültürü.
Doksanlı yıllar. Kanatmaya gerek yok, bu yazıda ama Sivas’ın da etkisiyle, her bir bağlama üstadının konuk olduğu program, daha bir susamış olarak bekleniyordu evlerimizde. Bir vadiden geçerken yalnız başına, belki yoklukla mücadele etmek için bağırıp sesinin yankısını duyup rahatlamak gibiydi. Ben de oluyordum. Muhtemelen birçok alevi ailenin çocuğu gibi giderek daha bir alevi oluyordum.
Bir önceki gece Arif Sağ ile duygu patlaması yaşamış olsan bile ertesi gün gittiğin okulda her şeyin alelade sürüyor olması ceyranda bırakıyordu insanı. Buna da zamanla alışıyordu insan. Zaten X ray cihazında ötmesin diye metalleri çıkarır gibi aleviliği kapıda bırakıp giriyorduk, nereye giriyorsak.
Bir haber programında alevilik dosyası, bir bağlama tınısı ve hatta bazen bir deyişin genç bir müzisyen tarafından başka başka şekillerde yorumlanması. Hepsi birer yaşama hevesiydi. Anlıyorum. Bugünden bakınca.
Bugünden bakınca, dert sırf fark edilmekti, kabul edildiğini hissetmekti; o kadar. Öyle ki bir gün, sanırım 90’ların ilk yarısından bir zaman, annem bir gündüz kuşağında bir kızın türküsünden epey memnun olmuştu.
Karadenizli bir türkücü kız, sanıyorum TRT’de çıkıp bir türkü söylemişti. Türkünün nakaratında “Bağlama da çalarız, ölürüz kemençeye” gibi bir dize vardı. Annem mesajı almıştı. Bağlamayı sırf alevilerin sembolü olarak değerlendirip karadenizden bir dostluk eli uzatıldığını farz etmişti. Hakikaten öyle de olabilirdi.
Hem anlamıştım, hem anlamamıştım. Seksen darbesinden önce alevi katliamlarını duymuş, 93’te Sivas Katliamı’nı izlemiş bir anne, çoluğu çocuğu bir yerlerde okuyacak, çalışacak, yaşayacak anne olarak, fark edilmenin de ötesinde sulh arıyordu. Aradığı sulhün bir işareti, işaret fişeği sayıyordu belki bu türküyü.
O türküyü internette aradım. Türküyü söyleyenin, Adalet Büyükkaya isminde biri olma ihtimali var. Ama dinleyecek kayıt bulamadım. Üzerinden 25 seneden fazlası geçmiş olmalı. Karadenizli o kız, türküsüyle bu eli uzatmış mıydı bilmiyorum ama türkünün melodisi hiç yankılanmasa da türküden annemin çıkardığı anlam, bir zamandır miting meydanlarında dolaşmakta.
Ne zaman ki miting platformunun üzerinde Ekrem İmamoğlu horonunu tepip mikrofonu Kemal Kılıçdaroğlu’na devretti, o türkünün o mısrasının altı bir kere daha çizildi. Annem belki o türküyü çoktan unuttu. Ama farkında değil, İmamoğlu ile Kılıçdaroğlu ne zaman yan yana gelse, o türküden duyduğu memnuniyetin aynısını duyuyor.
Seçimin sonucu ne olur bilinmez. Fakat Kılıçdaroğlu’nun kimliğine dair hiçbir gizli ya da aleni önyargıyı umursamadan oy veren herkes, annemin aradığı o sulhe, aslında annemin tahayyülünden de büyük o sulh iradesine evet demiş olacak.
Bu seçim annelerin aradığı sulhün kapı eşiği olsun. Veyahut bu seçim büyük sulhün annesi olsun. Anneler günü kutlu olsun.

