Önce şunu söyleyeyim, Kocaeli Büyükşehir’in “Kentsel Katı Atık Yakma Tesisi’’nin ismi birden bire değişmiş.
“Enerji üretme tesisi” olmuş!
‘Biz zararlı bir şey yapmıyoruz, enerji üreterek yararlı bir şey yapıyoruz’un pazarlanması…
Tepkileri azaltmak izin ‘zekice’ bir yaklaşım elbette ama inandırıcı değil.
***
Projenin hazırlanış süreçlerine katılmayan akademik odalar geçtiğimiz günlerde bu projeye isyan etti.
“Olmaz” dedi, yeri “yanlış” dedi.
Öyle sırf muhalefet olsun diye değil elbet…
Araştırdılar, tartıştılar, tüm verileri masaya yatırdılar.
Sonra bir rapor hazırlayıp ilgili kurumlara sundular.
***
Kocaeli Büyükşehir, projeyi hazırlarken danışmadığı, sürece katmadığı odaların bu raporunu ciddiye alır mı bilemiyorum.
Ama bana kalırsa alsa çok iyi eder.
Çünkü belki de bir felaketin önüne geçilmiş olur.
***
Peki ne dedi bu odalar?
Tümümü burada anlatmama imkan yok.
Bazı önemli başlıkları aktarmak isterim.
Ve bir daha herkesin; kentini, ormanını, suyunu, geleceğini, çoluğunu çoğunu önemseyen herkesin bu konuyu bir daha düşünmesi gerektiği kanaatindeyim.
İşte o başlıklar:
-Evsel atık sorunu kentimizi için önemli bir sorundur.
Büyükşehir’in bu sonunu acil çözmesi gerekmektedir, bu kanuni bir sorumluluktur.
-Ama Umuttepe bölgesi atık yakma tesisi için hiç uygun bir yer değildir.
-Büyükşehir Belediyesi verilerine göre; ilimizdeki atıkların içeriğinin yüzde 49’unu organik içerikli atıklar, yüzde 31’ini de geri dönüşümlü ambalaj atıklar (kağıt-metal-cam-plastik) oluşturmaktadır.
***
-Evsel atık çöp sorunun çözümü için en önemli ve öncelikli adımlar, atık oluşumunun önlenmesine yönelik çalışmalar ile kaynakta ayrıştırma ve geri kazanımdır.
-Böylece ekonomik yarar sağlanır, enerji harcaması azalır ve doğal kaynaklar korunur.
-Evsel atıkların, kaynağında ayrıştırılması ancak halkın, kent sakinlerinin, yerel yönetimlerce, ilgili tüm kurumların elbirliği ile eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi ve bu kapsamda gerekli yatırımların yapılması araç ve gereçlerin temin edilmesi ile başarılabilir.
***
-Böylesi bir çalışmaya Kocaeli Akademik Odalar Birliği olarak tüm birikim güç ve olanaklarımızla katılmaya hazırız.
Türkiye’ye de örnek olacak böylesi bir proje hemen hazırlanarak uygulamaya geçirilmelidir.
-Kompostlaştırma tesisi ve evsel atık toplama alanlarının iyileştirilmesi rehabilitasyonunun yapılması acilen gereklidir.
-Organik malzeme (bitkisel veya hayvansal kökenli), bu şekilde geri dönüştürülmeli ve yeniden doğal yaşam döngüsüne katılmalıdır.
***
-Ulaşım yoğunluğu nedeniyle kentin Doğu ve Batı yönünde 3 ya da 4 yer belirlenerek, kapasiteleri nispeten daha küçük alanlar oluşturularak, kıraç, tarım için kullanılamayan ve çevresel etkilerin minimum olacağı alanlar kullanılarak bu gereksinim karşılanmalıdır.
-Kocaeli’nin geleceği için, çevreyle bütünlük taşıyan orman eko sisteminin ortasına, “Evsel Atık Yakma” tesisinin yapımını düşünmek, bilimsel doğruların reddi ve bu onlarca yüzlerce yılda oluşan orman eko sisteminin bağrına hançer saplamak anlamına gelir.
***
-Bu yanlıştan bir an önce dönülmesi, en uygun yaklaşım olacaktır.
-Enerji Üretim Tesisi başlığı altında tanımlanan “Evsel Atık Yakma Tesisi” Kocaeli kentinin geleceği için yapılabilecek, en büyük yanlışlardan biri olacaktır.
-Evsel atıkların yönetimi, komşu illerle beraber, bölgesel bir bakış açısıyla ele alınmalı, sorunun çözümü bu yaklaşımla sağlanmalıdır.
-Öncelikle altını çizerek belirtmek gerekir ki, atıkların yönetiminde yakma tesisi, ilk değil son çözüm olmalıdır.
***
-KBB tarafından atıkların yönetimi için planlanan yakma tesisi için seçilen yer, ilimiz orman eko sisteminde 20 hektar büyüklüğünde bir alanı kapsamaktadır.
-Saha, orman bütünlüğü içerisinde kalmakta, yapraklı doğal ormanları ve endüstriyel plantasyon ormanlarını içermektedir.
Kuzeyinde İSKİ baraj havzasına komşu olup güneyinde, Çınarlıdere su toplama havzası (kuş uçuşu 2300 m) bulunmaktadır.
-Böyle bir tesisi yatırım maliyetini düşürmek amacıyla orman arazisine kurmanın, ileride ormansızlığın getireceği olumsuz sonuçları düşünmemiş olmanın telafisi mümkün olmayacaktır.
***
-Yer seçiminde Kocaeli’yi etkileyen rüzgarların yönü yeterince dikkate alınmamıştır.
-Kocaeli’de 32 yıllık gözleme göre, yıllık en fazla esen rüzgar 3411 ile SE (Güneydoğu), daha sonra 3265 ile WNW (Batı Kuzeybatı) yönünden gelmektedir. Bu veriler dikkate alındığında Kocaeli’de hakim rüzgarlar şehrin kuzeyinden güney ve güneybatı istikametine doğrudur. Bu özellikleri nedeniyle de Umuttepe’de öngörülen alan uygun bir yer değildir.
***
-Evsel atık yakma tesislerinin çevre ve insan sağlığı üzerine çok sayıda olumsuz etkisi bulunmaktadır.
-Atık yakma tesisleri, sayısız toksik kimyasallar yayabilmektedir. Tesislerden atmosfere verilen emisyonlar, hava akımlarıyla çok uzaklara gidebilmekte, havadan yeryüzüne inip toprağa çökelmekte, yüzey sularına karışabilmekte, buharlaşma yoluyla tekrar sudan havaya geçebilmektedir.
-Kül ve cüruflardaki kirleticiler depolama alanlarındaki toprağa, oradan sızıntı sularıyla yeraltı sularına karışabilmektedir.
***
-Kirleticilerin potansiyel etkileri en çok yakma tesislerinde çalışanlar ve yakın bölgelerde yaşayanlarda ortaya çıkmakla beraber emisyonların yayılımıyla uzak bölgelerde yaşayanları da etkileyebilme özelliği taşımaktadır.
-Yakma ile ortaya çıkan ve Dünya Kanser Araştırma Enstitüsü tarafından kanserojen olarak tanımlanan PCDD/PCDF (Dioksin/Furan) ve benzeri bileşikler, PAH, sayısız uçucu organik bileşik, ağır metaller gibi kimyasalların çoğu kalıcı, biyobirikimli (yaşayan organizmaların dokularında biriken) ve toksiktir.
***
-Bu üç özellik, onları insan sağlığı için tehlikeli olan kimyasallar sınıfına sokmaktadır. Bu bileşiklerin etkisiyle solunum yolu hastalıklarında artış, yetişkinlerde ve çocuklarda astımın alevlenmesi, akciğer fonksiyonlarında bozulma ile ilişkilendirilebilir.
-Kısa dönem partiküler madde (PM) artışları geçici sağlık sorunları oluştururken, PM kirliliğine uzun dönem maruz kalmaya bağlı olarak birikimsel etkiler ortaya çıkmaktadır.
***
-Hangi bileşiklerin, hangi hastalıklara yol açtığı, raporda detaylı olarak belirtilmiştir. Elde edilen tüm veriler, gelişmiş ülkelerde atıkların yakılarak uzaklaştırılması sonucunda, tesislerin çevrelerinde yaşayan insanlar ve doğa bileşenleri üzerinde yapılan çalışmalarla ortaya çıkmıştır.
-Yani gelişmiş ülkelerin deneyimleridir. Bu bağlamda yapılan hataları, ülkemizde tekrar deneyimlemeye gerek yoktur.
