Perşembe, 19 Kasım 2026 19.11.2026
18°C
USD 50,47
EUR 55,46
Altın 6.027
Benzin 71,70
Dizel 95,70

Bosna Notları (3)

Bosna Notları (3)

Srebrenitsa’dan Günümüze Bosna’nın Yarım Kalan Hikâyesi

​Bosna Hersek’te savaşın izleri ve kuşatma günleri, üzerinden yıllar geçmesine rağmen hafızalardan silinmiyor. Savaş döneminde Bosna, adeta bir peynirli sandviçi andıran coğrafi bir sıkışmışlık yaşadı. Sağ tarafta Sırbistan, sol tarafta ise Bosna’nın içine sızmış Sırp askerleri bulunuyordu. Ortada ise çaresizce hayatta kalmaya çalışan Boşnaklar vardı. Şehre dışarıdan yardım gelmesi imkânsızdı; çünkü her iki taraf da Sırp kuşatması altındaydı.

​Bu trajedinin en acı tablosu, kuşkusuz Srebrenitsa bölgesinde yaşandı. Küçük silahlı gruplar Sırp ordusuna direnecek güçte değildi. Tam bu süreçte Birleşmiş Milletler (BM) bir karar alarak bölgede güvenliği sağlama bahanesiyle Hollandalı bir barış gücü ekibi gönderdi ve Tarafların silahlarını bırakmasını şart koştu. Boşnaklar bu kurala uyarak silahlarını teslim etti; ancak Sırplar bu kararı hiçe saydı. Savunmasız kalan halk, adeta çırılçıplak bir şekilde Sırp ordusunun karşısında yapayalnız bırakıldı.

​O dönemde yaşananlar, tarihe kara bir leke olarak geçti. Hollandalı askerler ile Sırplar arasındaki şüpheli ilişkiler ve komutanın etkisiz bırakılması, Sırpların şehre rahatça girmesinin önünü açtı. “Bölgeyi Boşnaklardan temizleme” iddiasıyla hareket eden Sırp güçleri; kadın, çocuk, yaşlı demeden sivillere yönelik tarihin kaydettiği en büyük vahşetlerden birini gerçekleştirdi. İnsanlık dışı işkenceler, toplu infazlar ve mermi tasarrufu bahanesiyle yapılan bombalı katliamlar, yaşanan acının veçhesini gözler önüne seriyordu.

​Savaşın sonuna doğru ülkenin kurucu lideri Aliija Izetbegović (Aliya İzzetbegoviç), bir tarafta Sırplar diğer tarafta Hırvatlarla süren çatışmaları durdurmak ve daha fazla kan akmasını engellemek adına zorunlu bir anlaşmaya imza attı. “Artık bir çocuk bile babasız kalmasın” düşüncesiyle şekillenen bu süreç sonucunda Bosna Hersek, on kantona ayrıldı. İntikam çatışmalarını önlemek amacıyla araç plakaları bile hangi bölgeye ait olduğu anlaşılmayacak şekilde düzenlendi; kimse kimsenin kökenini kolayca bilmesin istendi.

​Bugün Bosna Hersek; Boşnakların Müslüman, Hırvatların Katolik, Sırpların ise Ortodoks olduğu, devlet başkanlığının sırayla yürütüldüğü karmaşık bir yapıya sahip. Günümüzde yüzeyde sakin bir hayat sürülüyor gibi görünse de, halk arasındaki derin kırılmalar ve günlük hayattaki milliyetçi baskılar, geçmişin hayaletlerinin hâlâ taze olduğunu gösteriyor. Bosna’da sular durulmuş gibi dursa da, coğrafyanın kalbi hâlâ hassas dengeler üzerinde atıyor.

Sağlıcakla kalın