Demokrat Parti’den Hürriyet Partisi’ne Turan Güneş

Yaşamı sürecince daima politikanın içinde oldu Turan Güneş. Hatta demokrasi adına önemli dönemeçlerde yaşananlara tanıklık etti ya da yön verdi. İzmit ile anılıyor olmasına rağmen, yerelden başladığı siyaset yolculuğunda ülke çapında adını çok kere duyurmuş bir  politikacı oldu.

Politikayla ilgilenenler ya da ‘eskiler’ onun adını duyduğunda ilk akla gelen, Kıbrıs Barış Harekatı’dır. Dönemin CHP-MSP hükümetinde Dışişleri Bakanı görevini yürüten Turan Güneş, harekat sonrası Cenevre’de müzakereleri de yürütmüştür.

Siyasete girişi ve ilk yılları ise, CHP’li yıllarının gölgesinde kaldığı ve daha eski bir zamana tekabül ettiği için pek bilinmez.

Başarılı bir akademik kariyerin başlangıcındaki politikacı, 1947 yılında Kandıra’dan Demokrat Parti’ye katılarak siyasete giriş yaptı. Ancak ilginç ve onun için zor olan hal, CHP’li bir ailenin ferdi olmasıdır. Bu yıllardaki ‘mahalle baskısı’ tabirini akla getirecek bir ortamda, CHP’nin iktidarda olduğu bir dönemde, DP henüz yolun başındayken, tercihini ailesi gibi kullanmamıştır.

Bu çıkış ilk günlerde şaşkınlıkla karşılanmış olsa da ve ‘laf olsun’ diye DP’ye kaydolduğu civarda söylense de, bu konuda kararı kesindir. Hatta küçük kardeş Turan Güneş, ağabeylerinin “Ele güne karşı rezil olacağız. Bu fikrinden vazgeç” nasihatlerine de uymaz. O dönemde, egemen partinin karşısına yeni bir parti çıkmaktadır. İnsanları heyecanlandıran bir durum hasıl olmuştur. Çünkü ortada,  temsilcilerinin  “Dürüst hükümetler basın özgürlüğünden korkmazlar” gibi yüzü demokrasiye dönük cümleler kurduğu yeni bir parti vardır.

Böyle bir dönemin ertesinde, 1950 yılında ülke yeni bir seçime giderken, Turan Güneş ise üniversite kariyerine devam eder. Tabii ki DP seçimi kazanır. 

Ünlü siyasetçi, Fransa’da doktora çalışmasını tamamladıktan sonra yurda döner. 1954 yılına gelindiğinde ise doçentliğe kadar yükselir. Ancak siyasetten yine de uzak değildir. Doçentlik tezinin konusunu siyasetin içinden seçen politikacı, Forum isimli dergide yazılar yazmaya başlar. Hatta o dergide Bülent Ecevit ile yolları kesişir.

Üniversite kariyerine devam ederken, Kandıralı hemşehrileri kapısını çalar. DP’den aday olmasını isterler. Vekillik konusunda ısrarlarından vazgeçmezler. Kandıralılar, CHP’nin önemli ve ismi olan adayı Nihat Erim’in karşısına onu çıkarmak istemektedirler çünkü Erim profesördür. Bir profesörün karşısına hiç değilse bir doçent ile çıkmanın gerekli olduğu düşünülmüştür.

Israrlara daha fazla dayanamaz Turan Güneş; aday olur, seçim çalışmaları için memleketi Kandıra’nın yolunu tutar. Memleketine gittikten sonra milletvekili adaylığı öncesi partideki ön yoklama sürecini Güneş,  şu şekilde anlatır:

“Arkadaşlarım hemen ilçeleri dolaşmamı, özellikle ilçe başkanlarıyla dirsek teması kurmamı istiyorlardı. Tabii benim takım benden önce o ilçelere rüzgarımı götürüyorlardı. O zamanlar DP içinde doçentin olması önemli bir şeydi. Laf aramızda benim kazanmama en büyük yardımcı Nihat Erim oldu. Çünkü DP’li delegeler onun Prof’luğuna nisbet bana oy verdiler.”

Nihayet 1954 seçimleri sona erer. DP’nin %58 oy alarak çoğunluğu kazandığı seçim akabinde, Güneş de Kocaeli’den vekil seçilerek Ankara’ya gider. Bu seçimde CHP %35 oranında oy alırken, Osman Bölükbaşı’nın Cumhuriyetçi Millet Partisi %5’de kalır.

Her ne kadar oy oranları arasında büyük uçurumlar olmasa da, DP meclise 508 vekil ile girer. CHP ise 34 vekil ile temsil edilebilme şansına erişir. Sebebi ise seçimlerde çoğunluk sisteminin uygulanmasıdır. Örneğin Kırşehir’de en fazla oyu alan CMP, bu sayede 4 vekil ile mecliste temsil hakkı kazanır.

Davul-zurna ile kutlanır sonuçlar ama Demokrat Parti yetkilileri meclisteki ezici çoğunluğa rağmen oy oranlarının ne anlama geldiğinin farkındadırlar. 2. Dünya Savaşı’nın sıkıntılarından sonra, bir önceki döneme göre daha rahat konjonktürde ülkeyi yönetmesine karşın oylarında beklenilen artış yaşanmamıştır. Sonuçların farkındadırlar ki bizzat Menderes kapalı kapılar ardında “Seçim sonuçları istediğim seviyede değildir. Meclise giren vekil sayısına bakmayın. Alınan oy sayısına bakın. Demek ki bu memlekette demokratlaştıramayacağımız %35’lik bir kitle var.” şeklinde yorumlar.

Girdiği 54 seçimlerinden sonra iktidarını sürdüren DP, iktidarda kalabilmek için geleceğe dönük hamleler yapar.

Bu hamlelerden biri CMP’nin birinci parti olarak çıktığı Kırşehir’in il iken ilçe statüsüne indirilmesidir. Çoğunluk sisteminden ülkenin genelinde yararlanan DP, Kırşehir’i ilçe yaparak bunu aşmayı düşünür ve şehri de cezalandırmış olur.

Ardından bir başka yasa tasarısı, iktidarın tavrını daha da fazla gözler önüne serer. Tasarıya göre, iktidar herhangi bir kamu görevlisini dilediği anda görevinden uzaklaştırabilecektir. Bu tasarı sonucunda, iktidar bürokrasiyi yönlendirmiş olacaktır.

Üçüncü olarak değinilebilecek, aynı döneme ait icraat ise, seçim kanunundaki değişiklik tasarısıdır. Tasarıya göre bir partiden aday olup kaybeden başka bir partiden aday olamayacaktır.

Yukarıda kısaca özetlenen başlıklar, partinin kendine çizdiği yönü tayin ederken, Turan Güneş ise bu hamleler içerisinde de geçerli olmak üzere, partisiyle genel itibariyle ters düşmeye başlar.
 

Genel görüş ayrılığının yanı sıra Menderes’e muhalif olanların hazırladığı, bu başlıktaki isme sahip yasa tasarısının altında Güneş’in de imzası bulunmaktadır. İspat Hakkı Kanunu olarak adlandırılan tasarıyla beraber yazı yazdığı için hakkında dava açılan gazeteci, iddialarını ispatlama hakkına sahip olabilecektir. Ancak iktidar mensupları tasarı meclise gelmesin diye uğraşırlar. Yasa tasarısında imzası olan 10 kişiye destek olan 9 isim partiden ihraç edilir. Bu sürecin devamında Güneş’in de olduğu 10 vekil partiden istifa etmek durumunda kalır. Bu tasarıya destek sebebiyle, arkadaşları ihraç edilmişken, uygun olanı budur.

Bu olaydan sonra 19’lar olarak anılan grubu , “partiden istifa edenlerin vekillikten de istifa etmiş sayılacağı” yönündeki kanun teklifiyle tehdit eder Adnan Menderes. Fakat grup,  yeni bir parti kurmanın çalışmalarına başlamış, sonuç da almıştır. Yeni kurulan partinin adını 19 Kasım 1955 tarihinde açıklarlar. 19’ların partisinin adı Hürriyet Partisi’dir.