Perşembe, 12 Kasım 2026 12.11.2026
21°C
USD 50,26
EUR 55,74
Altın 6.251
Benzin 71,60
Dizel 95,50

Yaşam üçgeni ve tercih

NULL

Rutine binen zamanlarını değerlendirmeye alırsak, hayatımın önemli bir kısmı, Kocaeli’nin doğu sınırıyla İstanbul’un batı sınırları arasında geçti. Ben tam gözümü ve kulağımı dört açıp etrafı merak ederken, bu yıllar 90’lı yıllara denk gelir, sık sık bu iki sınır arasında seyre dala dala yolda oldum.
İşte tam 90’lı yıllar itibariyle geçtiğimiz muhitlerin meşhur toprak mahsulleri eski bir hikayenin kahramanlarına dönüşmeye başlamışlardı. Tam o yıllardan sonra, o geçtiğim muhitlerin o topraklarını her seferinde, trenin – otobüsün – otomobilin camının arkasından biraz daha inşaatla bulur oldum. Belki bazen o kadar sık geçtim ki dönüşümü fark etmem pek mümkün olmadı. O nasıl göründüğü bile umursanmayan metruk ya da cilalı, ambalajlı binalar, gözümden usul usul girip kanıma karışmıştı bile. Bünyem kabul etmişti, alışmıştı bile. 
Kiraz, ide ağaçlı ya da böğürtlen çalılıklı yol kenarları yoktu artık 2000’ler geldiğinde. Ki bu bir romantizm değil. Yoktu işte. 
Geçtiğimiz muhitlerin meşhur toprak mahsullerinin ününe ve tadına dair anlatılan cümlelerle aynı topraklara dair kurulan “Buradan zamanında arsa almadık” temalı cümleler birbirine karışmaktaydı 90’lı yıllarda. Koltukları yeşil kaplı tren vagonları tünellerde karanlığa karışıp karışıp çıktığı sırada. Fakat toprağın tadı meşhur mahsul muhabbetleri seyrekleşmekte, arsa alsaydık keşke geyikleri sıklaşmaktaydı, yıllar geçtikçe. 
Sanırım hayatımın büyük bölümünün geçtiği yer – bölge, böyle bir dönüşümün en bangır bangır yaşandığı yerdi aynı zamanda. Toprağa bakınca artık beton filizleri bittiğini görüyorduk artık. Bu ne menem bir şey ise anadoluya da ihraç edildi, bu zamanın iktidarınca. Bunu depremin yaşandığı şehirlerde 15 – 20 yıllık uydu görüntülerini izlerken fark etmemek elde değil.
Depremin üzerinden iki hafta geçti. Şimdi aklımda hep o biraz pişmanlık biraz teşvik barındıran önerme var: “Şuralardan zamanında bir arsa almadık!”
İki hafta önce bu zamanlarda ise Twitter başta olmak üzere sosyal medyada ne olduğunu bittiğini anlamaya çalışıyordum, herkes gibi. İnsanların enkazda nerede olduğuna dair ya da neye ihtiyacı olduğuna dair paylaşımlarla, deprem konusunda uzmanlaşmış akademisyenlerin gerçek çıkan öngörülerinin paylaşıldığı videolar, cümleler birbirine karışıyordu.
Bu yardım çağrılarıyla, deprem uzmanlarının çağrıları başka iki zamandan da olsa; bu iki nokta arasında bir bağ, bir çizgi vardı. Sonra bir şehir plancısıyla bir mimarın Gezi Parkı davası dolayısıyla tutuklu bulunduğu düştü aklıma. Yukarıdaki iki nokta ile bu nokta arasında da bir bağ vardı. Neredeyse 10 yıl önce tükenmiş bir şehrin ortasındaki bir hatıra ve bir yeşilliğin korunması sebebiyle açığa çıkan eylemler yargılanmaktaydı.
Üç nokta. Bir üçgen. Bu üçgeni yaşam üçgeni ya da ölüm üçgeni yapan ise hep tercihlerden. Sandığa atılan pusulada hangi amblemin altına “evet” mührünü basmak kadar minik bir tercihten bahsetmiyorum. Bazen minik bir tercih de ilerisi için büyük kırılmalara sebep olur elbette. Farkında olsam da.
Tercih ettik. Edildi. Barınma bir hak olmaktan, hak çerçevesinde kotarılmaktan çıkıp biriken paranın yatırım tavsiyesine dönüşmesi tercih edildi. Ettik. Bunu çok sevdik. Geçtiğimiz tüm topraklar “zamanında alınmamış” olmanın hayıfı ya da bir başka arazinin fırsatını kollamanın teşvikine dönüştü. Araziler ve üzerine kondurulan yapılar kar etmenin, parayı korumanın – katlamanın aracına dönüşünce, bunu en iyi, en çok, en çabuk yapmak da maharet olacaktı elbet ve bu bundan sebep uyaran, yavaşlatan bilim insanı, mühendis, düşünen, sorgulayan devre dışı bırakılmalıydı bu denklemde, ki bırakıldı.
Bir güzel kar ettik. Ama bir depremde on şehir dolusu insanın ciğerlerini kor ettik. Burada bu cümleyi kurduğuma bile utanıyorum.
Her şeyi başlatan ve her şeyin sonucu olan cümle aynı: “Buralardan zamanında bir arsa almadık!” 
Tercih, bu cümleyi kurmaktan ya da bu cümleyi kurduracak bir yaşamdan yana mı olacak yoksa başka bir şey mi düşüneceğiz bu işler üstüne arasında. Belki ikincisini tercih edeceksek o sandığa bırakacağımız pusuladaki minik değişimler, bize uzun vadede doğru yönün önünü açacak.
Yirmi yıllık iktidarın daima önemli görevlerde bulunmuş, özgül ağırlığı olan kurucusu geçenlerde seçimin ertelenmesine yönelik bazı sözler sarf etti. Vatandaş canıyla uğraşırken, onlara gidip seçim propagandası mı yapacaksınız mealinde bir paragraf dolusu cümle bulunmakta, kamuoyuna duyurduğu başsağlığı metninde. O paragrafı paylaşırken bir yandan da seçime dair, seçim çalışmasına dair iş yapış biçimini de ilan ediyor farkında değil. Ama bu kısmı bu yazının bahsi değil. Yoksa sırf o paragraftan, AKP neden AKP çok iyi anlaşılabilir. Ya da siyasal islam. Ya da ülkenin sağcılığı.
Bir seçim olması, hiçbir partiye otobüsle bangır bangır dolaşma mecburiyeti vermez ki. İnsanlar sükunet içinde oy pusulasını zarfa bırakabilir. İnsanların tercih yapması için, birilerinin onların gözünü boyamasına da gerek yoktur. Tuhaf, bayraklı – müzikli şenliğe dönüşmek zorunda değildir seçim zamanları. Hatta seçim sürecindeki bu garabete kanmıyorsa insanlar, sanırım daha sağlıklı. Ülke için.
Üstelik, on şehri mahveden faktörlerin başında gelen o “imar barışı” yasası, tam da seçim öncesi meclisten geçmiş ve seçim malzemesine dönüşebilmişken; insanlar bir önceki seçimin propagandasına, sonuçlarına ve eser sahibine sessizce tepkisini gösterip neden hakkını vermesin? 
Bülent Arınç, o kamuoyuna duyurduğu metinle, gelecek hayatımız için tercih yaparken neyden vazgeçip neyi tercih etmemiz gerektiğiyle ilgili büyük ışık yakıyor. Sağ olsun. 
Gerçekten, artık; neyi tercih ettiğimiz değil de nasıl tercih ettiğimiz çok hayati. Evet, artık seçimin gürültüsü, renk kirliliğinden kendimizi bir sessizliğe atıp düşünmeye fırsat bulmalıyız. Hayatımızı, hakikaten hayatımızı ilgilendiren tercihleri yaparken marketlerde kurulan sucuk standlarının şeklinden – şemalinden kurtulmalı.
Giydirilmiş gürültü saçan minibüslerden, salkım saçak bayraklardan, göz alıcı sosyal medya paylaşımlarından, denese de göz alamayan sosyal medya paylaşımlarından, üzeri bayraklı kolonya eşantiyonlarından, bir yandan hobi gibi kendini tatmin eden bir yandan omzuna etiket – rütbe katan beyaz jilet yakalılardan kurtulmalı. Kurtulmalı sayamadığım birçok şeyden. Bankta oturan iki insana ayar vermeye meyilli olup pavyona oy almaya giden riyakarlıktan, mesela. Sağ salim yaşamak için bize aklı selim lazım. Artık.