Güneyin Ucunda Bir İnce Çizgi Şili
Dünyanın bir ucunda, haritada adeta bir cetvelle çizilmiş gibi duran o ince uzun ülkeye ayak bastığımda, kendimi hem çok tanıdık hem de bir o kadar uzak bir coğrafyada buldum. Şili, Türkiye ile benzer bir yüzölçümüne sahip olsa da formu bambaşka: 180 kilometre eninde, tam 4300 kilometre boyunda, kuzeyden güneye devasa Ant Dağları’nın gölgesinde uzanan bir yeryüzü şeridi. 20 milyonluk nüfusun yarısının başkent Santiago’da toplandığı bu ülkede, Mapocho Nehri’nin kıyısında yürürken modernite ile tarihin iç içe geçtiğini hissedebiliyorsunuz.
Düzen, Disiplin ve Alman Mirası
Şili’nin bugünkü çehresinde Alman disiplininin izleri çok belirgin. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası gelen Alman kökenli nüfus, ülkenin eğitim ve çalışma sisteminin temellerini atmış. Bu disiplin, sosyal devlet anlayışıyla birleşince ortaya refah düzeyi yüksek bir toplum çıkmış. Devlet, kasasına giren en ufak geliri bile halka yansıtma gayretinde. Öyle ki kişi başı milli gelir 40 bin dolar seviyelerine kadar ulaşmış.
Ancak bu huzurlu tablo, son dönemde Venezuela’dan gelen yoğun göç dalgasıyla biraz sarsılmış durumda; sokaklardaki o eski sükunet yerini bir parça tedirginliğe bırakmış. Yine de toplumsal kurallar hala çok sıkı. Örneğin, sağlığa verdikleri önemden dolayı sigaraya karşı ciddi bir tepki var. Ayrıca ülkeye dışarıdan herhangi bir gıda maddesi sokmak neredeyse imkansız; biyolojik güvenliği sağlamak adına “mikrop gelir” korkusuyla gümrükte kuş uçurtmuyorlar.
Bakır, Şarap ve Somon: Ekonominin Sacayağı
Şili, coğrafi olarak dünyadan izole bir ada gibi görünse de ekonomik olarak oldukça aktif. İspanyol sömürgesi öncesinde bu topraklarda yaşayan yerli halkların mirası, bugün modern bir üretim gücüyle birleşmiş. Ülkenin zenginliği üç ana kaynağa dayanıyor: Somon balıkçılığı, dünyaca ünlü şaraplar ve tarım.
İklimi Türkiye’ye o kadar benziyor ki fındık üretiminde neredeyse bizi yakalamış durumdalar. Ancak Şili denince akla gelen en stratejik maden kuşkusuz bakır. Dağlardan çıkardıkları bakırı dünyaya satarken, Türkiye ile aralarında ilginç bir ticaret köprüsü de kurulmuş; bizden silah alıp karşılığında bakır satıyorlar.
Valparaíso ve Tarihin Kanlı Sayfaları
Yolculuğum beni okyanus kıyısındaki iki önemli kasabaya, Valparaíso ve Viña del Mar’a götürdü. “Cennet Vadisi” anlamına gelen Valparaíso’ya giderken yol boyunca uzanan uçsuz buçaksız üzüm bağlarını izlemek büyük bir keyif. Şilililer üzümlerine adeta çocukları gibi bakıyorlar. Bu özenin karşılığını, mola verdiğimiz şarap fabrikalarında tattığımız o eşsiz aromalarla alıyoruz.
Bölge, Şili siyasi tarihinin de kalbi sayılır. Pinochet döneminde yaşanan o karanlık günler hala hafızalarda. Başkanlık sarayının bombalanması ve Salvador Allende’nin ölümüyle sonuçlanan darbenin ardından, yıkılan sarayın aynısı tekrar inşa edilmiş. Ancak parlamento binası, olası saldırılara karşı güvenlik gerekçesiyle liman kasabası olan Valparaíso’ya (ve yakınındaki Veramonte bölgesine) taşınmış. Bu liman kasabasının sokaklarında yürürken satıcılarla dolar üzerinden alışveriş yapmak mümkün.
Son Durak: Viña del Mar
Gezimi, Şili’nin zenginlerinin villalarıyla süslü, daha modern ve ışıltılı yüzü olan Viña del Mar’da noktaladım. Ayaklarım San Diego Fas’tan sonra bu kez Şili’de Pasifik ile buluştu. Bir yanda okyanusun hırçın dalgaları, diğer yanda Ant Dağları’nın mağrur duruşu… Şili, dünyayla bağlantısı kopuk bir sürgün yeri değil; aksine kendi kuralları, disiplini ve doğasıyla dimdik ayakta duran, keşfedilmeyi bekleyen bir Güney Amerika mücevheri.
Sağlıcakla kalın
