Koronavirüs pandemisi başladığından beri ilgili tüm taraflar birbirini suçluyor. Salgınla baş edemeyen hükümetler, salgının pandemiye dönüşmesindeki sorumluluğu Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ)’ne yıkıyor.
Haksız da sayılmazlar. DSÖ, pandemi ile mücadelede fazlasıyla zayıf kaldı. Salgının yayılımına engel olamadığı gibi dünya devletlerini uyarmakta da çok geç kaldı. DSÖ’nün bu yapısı ile insanlığa vereceği olumlu bir katkı olmayacağını düşünenler bir hayli fazla. DSÖ’yü eleştiren çevreler, örgütün belli çıkar gruplarının ve maddi destek aldıkları lobilerin güdümündeyken insanlığa katkı sağlayamayacağı görüşünde.
DSÖ’yü ağır şekilde eleştiren bu çevreler, pandemiye karşı bu kadar başarısız bir performans sergilemenin sadece basiretsizlikle açıklanamayacağını düşünüyor. Bazı kesimlere göre pandemi sürecinin yönetilememesinde kasıt var.
Şüphesiz ki bu çok ağır bir iddia. Bu iddiayı ortaya atanlar, DSÖ’yü Çin’e hizmet etmekle suçluyor.
Çin’in sürecin başından beri sağlıklı veri paylaşımı yapmadığını ve dünyadan bilgi sakladığını savunanlar var. Çin’in yönetim anlayışını göz önünde bulundurduğumuzda bu iddia için ‘’uçuk bir iddia’’ diyemeyiz.
Salgının yayılmasında başat aktör Çin mi, DSÖ mü, yoksa dünya hükümetlerinin yanlışları mı? Bunlardan yalnızca birine işaret etmek doğru değil. Belki de hepsi. Kim bilir…
DSÖ, işini iyi yapmamış olabilir. Çin, bilgi saklamış olabilir. Elimizde bunlarla ilgili emareler olsa da kesin belgeler yok. Ancak acıyla yoğrularak yakından izlediğimiz, bizzat içinde olduğumuz olaylar bize şunu gösterdi ki pandeminin bu kadar büyük bir felakete dönüşmesinde bazı dünya hükümetlerinin ve kapitalist sistemin payı büyük.
Kapitalizm, önce paraya bakar. Bunu pandemi döneminde bir kez daha deneyimledik. Pandeminin başlangıç döneminde pek çok hükümet, ekonomik kaygılar nedeniyle gerekli önlemleri almakta gecikti. Durumun ciddiyetinin farkına vardıklarında ise çok geçti.
Ekonomik odaklı yönetim anlayışının bedeli ağır oldu. Dünyanın dört bir yanında büyük kayıplar verildi. Yaşanan tarifi zor acıların ardından salgın belli ölçüde kontrol altına alındı. Dünyanın pek çok yerinde ‘’yeni’’ bir normalleşme sürecine geçildi.
Ancak üzülerek görüyoruz ki pandeminin başlangıç döneminde yapılan hatalar yeni normal sürecinde de yapılıyor. Dünyanın çoğu bölgesinde ekonomik kaygılar nedeniyle normalleşme süreci çok hızlı ilerliyor ve tedbirler hızlı bir şekilde kaldırılıyor. Bu da vaka sayılarının yeniden artmasına yol açıyor.
Ekonomi elbette önemli. İnsanların evlerine ekmek götürmesi, çocuklarının karnını doyurması, ailelerinin ihtiyaçlarını karşılaması lazım. Fakat pandemi gibi yüz yılda bir yaşanan bir felakette öncelik insan hayatı olmalı ve insanların ekonomik ihtiyaçları hükümetler tarafından karşılanmalı.
Ne yazık ki dünya hükümetlerinin, mevcut ekonomik sistemde yurttaşlarının refahını uzun süre tek başlarına sağlayacak ekonomik kaynakları yok. Bu nedenle ekonomik çarkların dönmesi, dolayısıyla da hayatın bir an önce normalleşmesi gerekiyor; pandemiye rağmen.
Dünyanın kaynakları belli çıkar grupları tarafından çoktan paylaşılmış, yağmalanmış. Dünya halklarına geriye kalanlarla yetinmek düşüyor.
Pandemi sürecinde yaşanan acılar ve verilen ağır kayıplar, dünya halklarının kapitalizmi bir kere daha sorgulamasına neden oldu. Ekonomik sistemle ilgili hoşnutsuzluklar zaten son yıllarda iyice artmıştı. Dünyada yükselen popülist-milliyetçi-muhafazakar siyasi hareketler bunun bir sonucuydu. Pandemi sürecinin ardından insanların ekonomik sistemle ilgili rahatsızlıkları daha da artacaktır.
Eğer eleştiriler dikkate alınırsa daha aydınlık bir geleceğin temelleri atılabilir. Dünya hükümetleri, sistemle ilgili rahatsızlıkları dikkate almalı, daha adil bir düzen için çaba sarf etmeli. Bu dünya, üzerinde yaşayan herkesin. Hepimize yetecek kadar kaynak var. Adil bir şekilde paylaşmayı bildiğimiz sürece, bu güzel dünya hepimize yeter.

