Salı, 17 Kasım 2026 17.11.2026
6°C
USD 50,39
EUR 55,50
Altın 6.251
Benzin 71,60
Dizel 95,60

Thorvald’ın Tozkoparan’ı

NULL

Thorvald’ın Tozkoparan’ı

Batı uygarlığının en çok saygı duyduğu, en çok ilgi gösterdiği ve üzerine en çok çalışma yaptığı Doğulu hükümdar kimdir, sorusunun cevabı hiç şüphesiz Selahaddin Eyyubi’dir. Kendi içinde ciddi çelişkiler barındıran bu gerçek, incelemeye değer bir konu.
İnsanlık tarihinin en büyük ve en kanlı yağma hareketlerinden biri olan Haçlı Seferleri sonunda yaşanan hezimet Hristiyan Batı tarafından hala hazmedilmiş değil.
***
Batı siyasetinin bağnaz ve şoven kanatları hala geçmişte yaşadıkları yenilgi üzerinden Doğu toplumlarına kin kusuyor. Bu kin bazen kültürel asimilasyon, bazen ekonomik-siyasi hegemonya, bazense füze saldırıları ve fiili bombardıman ile tezahür ediyor.
Doğu’nun zenginliklerini ve kendi açılarından kutsal olan toprakları ele geçirmek için, uzun yıllar boyunca yaptıkları savaşları kaybetmenin travması böylesine derinken, Hristiyan Batı’nın onlara yenilgiyi tattıran hükümdara karşı derin bir saygı ve hatta sevgi duyması oldukça ilginç.
***
Bu derin sevgi ve saygıyı Selahaddin Eyyubi’nin kişiliği ile ilişkilendirmek doğru bir yaklaşım olacaktır. Sadece Doğu’nun ve İslam Dünyası’nın değil, belki de insanlık tarihinin en adaletli, merhametli ve ahlaklı hükümdarı Selahaddin Eyyubi’dir.
Haçlı Savaşları’nda kan gövdeyi götürürken, hiç kimse kimseye merhamet etmezken, o şiddet sarmalında dahi Eyyubi adaletini ve merhametini korumayı başarmıştır. Masumlara zarar vermemiş, esirlere kötü muamele etmemiştir.
***
Pek çok kaynakta Eyyubi’nin elindeki esirlere misafir muamelesi yaptığı belirtilmektedir.
Haçlı orduları ele geçirdiği topraklardaki düşman gördüğü unsurları katlederken, Selahaddin Eyyubi Kudüs de dahil olmak üzere, ele geçirdiği şehirlerdeki düşman güçlerini kılıçtan geçirmemiştir. Mukavemet göstermemeleri halinde evlerine sorunsuz bir şekilde gitmelerine izin vereceğini garanti etmiştir.
Selahaddin Eyyubi’nin en önemli özelliklerinden birisi de farklılıklara gösterdiği saygı ve tahammüldür. Eyyubi her inancın kutsallarına saygılı bir hükümdardır. Ele geçirdiği topraklardaki tarihi ve dini eserleri korumuştur.
***
Haçlı işgaline son veren Eyyubi merhameti, hoşgörüsü ve adaleti ile savaşta yendiği Batı’yı barışta kendine hayran bırakmıştır. İşte bu nedenle Batı uygarlığına göre Doğu’nun ve İslam medeniyetinin en büyük hükümdarı Selahaddin Eyyubi’dir.
Doğu mistisizmi ve oryantalizm, Batı açısından her zaman ilgi çekici bir konu olmuştur. Selahaddin Eyyubi de Batılı aydınların Doğu üzerine yaptığı araştırmalar için önemli bir figürdür. Eyyubi ile ilgili çok sayıda biyografik kitap, roman, anlatı, piyes ve film vardır. Ancak Batı’nın Eyyubi ile ilgili araştırmaları Doğu mistisizmi ve oryantalizm ile harmanlanmış klişe bir anlatıdan öteye gidemiyor çoğu zaman.
***
Thorvald Steen’in Tozkoparan adlı romanı ise bu klişeleri ve basmakalıp anlatıları adeta yerle bir ediyor. Norveç edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Thorvald Steen’in özgün ve güçlü bir dili var. Entelektüel derinliğini edebi estetikle harmanlayan Norveçli yazar, Tozkoparan’da bizi geçmişle günümüz arasında büyülü bir yolculuğa çıkarıyor.
Tozkoparan birbirine paralel iki öyküyü anlatıyor. İlk öykü günümüze ait. Günümüz aydınlarının sıkça yaşadığı boşluk, tükenmişlik ve çaresizlik hissini iliklerine kadar hisseden Norveçli şair Erik Lindholm’ün yasak bir aşkın peşinden Oslo’dan Lizbon’a, oradan Şam’a uzanan öyküsü son derece sürükleyici.
***
İkinci öykü ise Selahaddin Eyyubi’nin destansı öyküsü. Yazar, kitabında Eyyubi ile ilgili klişelerin aksine onun insani ve duygusal yönünü ön plana çıkarıyor.
Batı’nın şaşkın şairinin Doğu’nun büyük hükümdarıyla Şam’da kesişen yolları Şam’dan Oslo’ya; Doğu’dan Batı’ya uzanan etkileyici bir anlatı sunuyor okuyucuya.
Tozkoparan özgün anlatısı, sürükleyici kurgusu ve tarihsel öğelerin günümüzle harmanlanmasındaki başarısı ile hem kitapseverlere hem de tarih ile ilgilenen kişilere yeni ufuklar açabilir.