***
Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Ulusal Kurtuluş Savaşımıza önderlik ederken hakkında idam fermanı çıkartılmıştı. Eğer başarılı olamasaydı ve Ulusal Kurtuluş Savaşımızı kazanmış olmasaydık bugün tarih kitaplarında çok farklı şeyler yazılacaktı. Bugün kahraman olarak anılan pek çok isim o zaman belki de hain veya şaki olarak anlatılacaktı.
***
Tarih böyle durumların örnekleriyle dolu ve acımasız olduğu kadar da iyi bir öğretmen. Geçmişin hatalarından ders almak sağlam bir geleceğin temellerini atmak için çok önemli. Maziden güç alarak atiye ilerlenebilir. Geçmişte yapılan yanlışlar bilinir ve tekrar edilmezse gelecek daha sağlam bir şekilde kurgulanır.
Toplumsal bellek bir ülkenin geçmişi ile geleceği arasındaki köprüdür. Bu köprü sağlam olmak zorunda. Geçmişte yaşanan olayları, yapılan hataları, olumlu-olumsuz durumları ihtiyaç duyulduğunda toplum lehine kullanmak ve geçmiş tecrübelerden faydalanmak için gerekli bir kavram, toplumsal bellek.
***
İnsan, doğası gereği sürekli ilerlemeye ve gelişmeye açıktır. Toplumsal belleği güçlü olan milletler daha çabuk gelişir. Zayıf olanlar ise geçmişten ders alamdıkları için gelecekte de hata yapma ihtimalleri oldukça yüksektir ve bu durum onların gelişimini olumsuz etkiler. Toplumsal belleğin zayıf olmasının temel nedeni eğitimdir. Eğitim politikası sağlam olmayan ülkelerde toplumsal bellek zayıftır.
Ülkemiz açısından düşündüğümüzde, kendimize karşı dürüst olmamız gerekirse toplumsal belleğimizin pek de güçlü olduğunu söyleyemeyiz. Geçmişte yapılan hatalardan ders almıyoruz. Başta siyaset olmak üzere, hayatın her alanında yapılan hatalar belli aralıklarla tekrar ediliyor. Bunları örneklendirmeye çalışacak olursak bu konuda kalın bir kitap yazabiliriz.
***
Ülkemizin siyasi tarihi için sağ-sol çatışmalarının dorukta olduğu 60’lar, 70’ler ve 80’ler büyük önem teşkil ediyor. O tarihlerde bu topraklarda çok fazla kardeş kanı döküldü. İletişimsizlikten, diyalogsuzluktan ve önyargılardan dolayı gençler birbirini katletti. Bugün baktığımızda, o dönem yaşayan kişilerin pek çoğunun da vurguladığı gibi, her iki tarafın da aslında vatan için bir şeyler yapma gayretinde olan gençler olduğunu görüyoruz. Sadece vatanı sevme biçimleri farklıydı. Onları çatışmaya sürükleyen farklılıkları kadar, önyargılarından dolayı fark edemedikleri ortak noktaları da vardı. Üstelik de bir hayli fazla. Aslına bakacak olursak ortak noktalarının farklılıklarından daha fazla olduğunu söyleyebiliriz. Bir taraf ‘’Tam bağımsız Türkiye,’’ diyordu, diğer taraf ise ‘’Milliyetçi Türkiye.’’ Vatan, bayrak ve millet sevgisi; farklı yorumlasalar da ortak noktalarıydı.
***
Geçmişte yapılan hatalardan ders almanın önemi yadsınamaz. Ülkemizde bazı açılardan olumlu gelişmeler de yaşanıyor. Günümüzde, sağ-sol çatışmalarının yarattığı tahribattan ve travmalardan ders alan insanlarımızın farklılıkları değil ortak noktaları ön plana çıkartarak karşılıklı iletişim ve hoşgörü ile belli düzeyde bir uzlaşı iklimi oluşturduğunu söyleyebiliriz. En azından artık her solcu her sağcıyı ‘’faşist’’ olarak görmüyor, her sağcı da her solcuyu ‘’anarşist’’ olarak. Bu durum toplumsal belleğin, geçmişteki olumsuzluklardan ders alınarak aynı hataların tekrarlanmaması konusundaki, bariz bir örneği.
***
Ortak noktalarımızın farklılıklarımızdan daha fazla olduğunu unutmayalım. Ortak noktalarımızı öne çıkarmalı ancak farklılıklarımıza da saygı duymalıyız.
Farklılıklarımıza saygı duyarak ve bu farklılıkları ayrışma unsuru olarak değil zenginlik olarak gördüğümüz takdirde toplumsal beraberliğimiz güçlenecektir.

